ÇERÇEVE ANLAŞMASI
DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ
Genel Konsey WT/GC/W/535
7 ve 31 Temmuz 2004
Ek A
Tarımda İzlenecek Usullerin Oluşturulmasına İlişkin Çerçeve
1.Tarım müzakerelerinin mevcut aşamasının başlangıç noktasını Doha Bakanlar Bildirgesinin 13. Paragrafında ortaya konulan direktif oluşturmaktadır. Söz konusu paragraf, Tarım Anlaşmasının, kökten reform programı yoluyla adil ve piyasa merkezli bir ticaret sistemi oluşturulması yönündeki uzun dönemli hedefi üzerine kurulmuştur. Aşağıda yer alan unsurlar, müzakerelerin bugünkü aşaması açısından gerekli ilave açıklık ve böylece gelecek aşamada kesin usullerin oluşturulmasına ilişkin bir temel sunmaktadır. Doha direktifinde arzulanan düzey, tarım müzakereleri için de bir temel olmayı sürdürecektir.
2.Nihai denge; takip eden müzakerelerin sonucunda ve Tek Taahhüt çerçevesinde ortaya çıkacaktır. Bu dengeye ulaşabilmek için, müzakerelerde oluşturulacak usullere, gelişme yolundaki üye ülkelere yönelik özel ve lehte muamele açısından, uygulanabilir, etkili ve anlamlı hükümlerin dahil edilmesi gereklidir. Tarım, gelişme yolundaki üye ülkelerin ekonomik kalkınmaları bakımından büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla bu ülkelerin, kendi kalkınma amaçları, yoksulluğu azaltıcı stratejiler, gıda güvencesi ve geçim kaygıları açısından destekleyici tarım politikaları uygulayabilmeleri gereklidir. Doha Bildirgesinin 13. paragrafında yer aldığı gibi ticaret dışı mülahazalar da dikkate alınacaktır.
3.Her üç ayak açısından gerçekleştirilecek reformlar, birbiriyle bağlantılı bir bütün oluşturmakta olup, bunlara dengeli ve eşit şekilde yaklaşılması gereklidir.
4.Genel Konsey, belli sayıdaki ülkeler için pamuğun önemini ve başta azgelişmiş ülkeler olmak üzere gelişme yolundaki ülkeler açısından taşıdığı yaşamsal değeri kabul etmektedir. Bu konu; büyük bir azim, aciliyet ve taşıdığı özgüllükle tarım müzakerelerinde ele alınacaktır. Burada yer alan çerçeve hükümler, pamuk konusundaki sektörel girişimde olduğu gibi, bu yaklaşım için bir temel oluşturmaktadır. Tarım Komitesi Özel Oturumu, pamuk konusuna diğer sektörel inisiyatiflerden bağımsız olarak uygun şekilde öncelik verilmesini temin edecektir. Pamuk alt-komitesi düzenli olarak toplanacak ve kaydedilen gelişmeleri Tarım Komitesi Özel Oturumuna bildirecektir. Yapılacak çalışma; Doha metninde ve bu Çerçeve metinde belirtildiği gibi, pazara giriş, iç destek ve ihracat rekabetinin üç ayağında birden sektöre etkide bulunan ticareti bozucu tüm politikaları kapsayacaktır.
5.Pamuk konusunun ticaret ve kalkınma boyutları arasındaki uyum, bu Çerçeveye ekli metnin 1.b paragrafında ortaya konulduğu şekliyle takip edilecektir.
İÇ DESTEK
6.Doha Bakanlar Bildirgesi “ticareti-bozucu iç desteklerde esaslı indirim yapılması” çağrısında bulunmuştur. Bu esaslı indirimleri gerçekleştirmek amacıyla, bu ayaktaki müzakereler, aşağıdaki hususları temin edecektir:
·Özel ve lehte muamele, iç desteklerin bölünmez bir unsuru olarak kalacaktır. Oluşturulacak usuller, tüm ticareti bozucu iç destek türleri açısından daha uzun uygulama dönemlerini ve daha düşük indirim katsayılarını ve mevcut Tarım Anlaşmasının 6.2. Maddesi kapsamındaki hükümlere başvurulmasına devam etme hakkını içerecektir.
·Gelişmiş üye ülkelerin gerçekleştirdiği indirimlerde güçlü bir uyumlaştırma unsuru yer alacaktır. Özel olarak, yüksek düzeydeki izin verilen ticareti bozucu iç destekler, daha köklü indirimlere tabi olacaktır.
·Her bir Üye, ticareti-bozucu desteklerinin bütününde bağlı seviyeler üzerinden esaslı indirime gidecektir.
·Bu kapsamlı taahhüdün yanı sıra, Nihai Bağlı Toplam TDÖ (Toplu Destek Ölçümü) ve izin verilen de minimis seviyeleri de esaslı indirime tabi olacaktır. Mavi Kutu ödemelerine, uzun dönemli reform amaçlarıyla uyumlu sonuçları elde etmek amacıyla, 15. paragrafta belirtildiği şekliyle sınır getirilecektir. Ticareti bozucu desteklerin yönetimine ilişkin her türlü açıklık getirme veya kural ve koşulların oluşturulması da dikkate alınacaktır.
Kapsamlı İndirim: Bantlı Formül
7.Nihai Bağlı Toplam TDÖ’ye, izin verilen de minimis seviyesi ile Mavi Kutu ödemelerine ilişkin aşağıda yer alan 8. paragrafta uzlaşılan seviyenin eklenmesiyle ölçülen ticareti bozucu bütün iç desteklerin toplam baz düzeyi, bantlı bir formüle göre indirilecektir. Bu formül kapsamında, yüksek düzeyde ticareti bozucu iç desteklere sahip Üyeler, uyumlu bir sonuca ulaşabilmek maksadıyla, daha fazla toplam indirim yapacaktır. Kapsamlı indirimlerin ilk aşaması olarak, birinci yılda ve uygulama dönemi boyunca, tüm ticareti bozucu desteklerin toplamı, Nihai Toplam Bağlı TDÖ ile de minimis ve 15. paragrafta belirlenen düzeydeki Mavi Kutu toplamlarının % 80’ini aşmayacaktır.
8.Aşağıdaki parametreler, bantlı formülün gelecekteki müzakerelerine rehber olacaktır:
·Bu taahhüt, tüm taahhütlerin asgarisi olarak uygulanacaktır. Bu, ticareti bozucu tüm iç desteklerin indirimlere ilişkin bir tavan olarak uygulanmayacaktır. Üye ülkenin tüm ticareti-bozucu yerli desteklerindeki köklü indirimleri ifade eden Toplam TDÖ, de minimis ve Mavi Kutu ödemeleri için, üçü bir arada ele alındığında, ayrı ve tamamlayıcı formüllerin geliştirilmesi gerekmektedir.
·Mavi Kutunun ölçülmesinde kullanılacak taban, üzerinde uzlaşılacak yakın tarihli bir temsili dönemdeki mevcut Mavi Kutu ödemelerinden ve 15. paragrafta çizilen üst sınırdan yüksek olacaktır.
Nihai Toplam Sınır TDÖ: Bantlı Bir Formül
9.Uyumlaştırıcı bir etkiye sahip indirimleri gerçekleştirmek için:
·Nihai Toplam Sınır TDÖ, bant yaklaşımı kullanılarak büyük ölçüde indirilecektir.
·Toplam TDÖ’sü yüksek olan üyeler daha büyük indirim yapacaktır.
·Sabit iç desteğin farklı destek kategorileri arasında transferi suretiyle Anlaşmanın amaçlarından uzaklaşılmasını önlemek amacıyla ürüne özgü TDÖ’ler, uzlaşılacak bir yöntem çerçevesinde, kendi ortalama düzeylerinde sınırlandırılacaktır.
·Nihai Toplam bağlı TDÖ’deki esaslı indirimler, bazı ürüne özgü desteklerdeki indirimlerle sonuçlanacaktır.
10. Üyeler, tüm ticareti bozucu desteklerde istenen indirim düzeyine erişmek amacıyla, formüle edilmiş indirimlerden daha büyük indirimlere gidebilirler.
De Minimis
11.De minimis’deki indirimler, özel ve lehte muamele ilkesi dikkate alınarak müzakere edilecektir. Neredeyse tüm de minimis programlarını kendi geçimini sürdürmek üzere üretim yapan çiftçiler ile kaynak sıkıntısı içerisindeki çiftçilere tahsis eden gelişme yolundaki ülkeler, kapsam dışında tutulacaktır.
12.Üyeler, tüm ticareti bozucu desteklerde istenen indirim düzeyine erişmek amacıyla, formüle edilmiş indirimlerden daha büyük indirimlere gidebilirler.
Mavi Kutu
13.Üyeler, tarım reformunun teşvik edilmesinde Mavi kutunun rolünü teyit ederler. Bu bakış açısıyla, 6.5 sayılı Madde, Üyelerin aşağıda yer alan önlemlere başvurabilmelerini teminen gözden geçirilecektir:
·Üretimi sınırlayıcı programlar kapsamındaki doğrudan ödemeler, eğer:
-bu ödemeler sabit ve değişmez arazi ve verime dayanıyorsa; ya da
-bu ödemeler sabit ve değişmez ürün baz seviyesinin % 85 yada daha azına yapılıyorsa; ya da
-hayvancılık ödemeleri sabit ve değişmez sayıdaki hayvan başına göre ise yapılır.
Ya da
·Üretim gerektirmeyen doğrudan ödemeler, eğer:
-bu ödemeler sabit ve değişmez arazi ve verime dayanıyorsa; ya da
-hayvancılık ödemeleri sabit ve değişmez sayıdaki hayvan başına göre ise; ve
-bu ödemeler sabit ve değişmez ürün taban seviyesinin % 85 yada daha azına ise yapılır
14. Yukarıdaki kriterlerin yanı sıra ilave kriterler de müzakere edilecektir. Her bir kriter, Mavi Kutu ödemelerinin TDÖ önlemlerinden daha az ticareti bozucu olmasını temin edecektir. Bu husus şöyle anlaşılmalıdır:
·Her yeni kriter, DTÖ’nün haklar ve sorumluluklar dengesini gözetmeye ihtiyaç duymalıdır.
·Her yeni kriterin, sürmekte olan reformları sekteye uğratacak koruyucu etkilere sahip olmamalıdır.
15. Mavi kutu desteği, Üyelerin geçmiş dönemdeki toplam tarımsal üretim değerinin ortalamasının % 5’ini aşmayacaktır. Geçmiş dönemle neyin kastedildiği müzakerelerle belirlenecektir. Bu tavan, potansiyel yada halihazırdaki Mavi Kutu kullanıcılarının her birine uygulama döneminin başından itibaren uygulanacaktır. Bir Üyenin Mavi Kutudaki ticareti bozucu destek yüzdesinin istisnai biçimde yüksek olduğu durumlarda, sözkonusu Üyeden bütünüyle orantısız bir kesinti yapmasının talep edilmeyeceğini temin etmeye yönelik üzerinde uzlaşılacak bir temelde kimi esneklikler sağlanacaktır.
Yeşil Kutu
16.Yeşil Kutu önlemlerinin, ticareti bozucu nitelikte yada üretim üzerinde etkilere sahip olmaması ya da en asgaride sahip olmasını sağlamak amacıyla, Yeşil Kutu kriterleri gözden geçirilecek ve açıklığa kavuşturulacaktır. Her bir gözden geçirme ve açıklığa kavuşturmanın, Yeşil Kutunun temel kavramlarının, ilkelerinin ve etkililiğinin korunacağını ve ticaret dışı mülahazaların hesaba katılacağını temin etmesi gerekecektir. Aşağıda yer alan 48. paragrafta belirtilen bütün yeni disiplinlerin denetim ve gözetimine ilişkin iyileştirilmiş yükümlülükler, özellikle Yeşil Kutu açısından önemli olacaktır.
İHRACAT REKABETİ
17.Doha Bakanlar Bildirgesi, bütün biçimleriyle ihracat sübvansiyonlarının, nihayetinde kaldırılması amacıyla azaltılması çağrısında bulunmaktadır. Görüşmelerin bir sonucu olarak, Üyeler, olası bir nihai tarihe kadar eş etki yaratacak şekilde, bütün ihracat önlemleri üzerindeki ihracat sübvansiyonu ve disiplinlerinin bütün biçimlerinin, eş zamanlı ortadan kaldırılmasını temin eden detaylı usuller oluşturma yönünde uzlaşmıştır.
Son Nokta
18.Üzerinde anlaşmaya varılan son tarihe kadar aşağıdakiler kaldırılacaktır
·Taahhüt listelerinde yer alan ihracat sübvansiyonları,
·180 günün üzerinde geri ödeme dönemli ihracat kredileri, ihracat kredi garantileri ya da sigorta programları,
·Üzerinde uzlaşılan disiplinlerle uyumlu olmayan, 180 gün ve daha kısa vadeli geri ödemeli ihracat kredisi, ihracat kredisi garantileri ya da sigorta programları ile ilgili kurallar ve şartlar. Bu disiplinler, diğer şeylerin yanı sıra, faiz ödemesi, minimum faiz oranları, minimum prim gereklilikleri ile sübvansiyon niteliğinde olan ya da ticareti bozan diğer öğeleri kapsayacaktır.
·İhraç yapan ticari devlet teşekküllerinin ihracat sübvansiyonu uygulanması, hükümetçe finanse edilmesi, kayıpların tazmin edilmesi gibi ticareti bozucu uygulamalar. Tekel güçlerinin gelecekte kullanılması sorunu daha ileri müzakerelere tabi olacaktır.
·Üzerinde uzlaşılan uygulama açısından etkin disiplinlerle uyumlu olmayan gıda yardımı hükümleri. Bu tür disiplinlerin amacı, ticaretin yerine geçilmesine engel olmaktır. Üyeler tarafından yapılan, insani ya da kalkınma amaçlı gıda yardımı açısından uluslararası örgütlerin rolü müzakerelerde ele alınacaktır. Özellikle tamamen bağış olarak yapılan gıda yardımı sağlanması sorunu da müzakerelerde ele alınacaktır.
19. 18. Paragraf için etkili şeffaflık hükümleri getirilecektir. Standart DTÖ uygulamalarına göre bu hükümler, ticari sır mülahazaları ile uyumlu olacaktır.
Uygulama
20. 18. Paragraf’taki taahhüt ve disiplinler, üzerinde anlaşmaya varılacak takvim ve yönteme göre uygulanacaktır. Taahhütler yıllık taksitlerle yerine getirilecektir. Taahhütlerin yerine getirilmesinde, üyelerin kendi yurtiçi reform adımlarıyla uyumlu olma gereksinimi göz önünde bulundurulacaktır.
21. 18. Paragraf’taki unsurların müzakere edilmesi ve uygulanmasında üyeler denk ve paralel taahhütler üstlenecektir.
Özel ve Lehte Muamele
22.Gelişmekte olan ülkeler, ihracat sübvansiyonlarının bütün formlarının ortadan kaldırılması açısından daha uzun uygulama dönemlerinden yararlanacaklardır.
23.Gelişmekte olan ülkeler, tüm ihracat sübvansiyonu türlerinin kaldırılmasından ve yukarıda tanımlanan tüm disiplinlerin uygulanması tamamlandıktan sonra müzakere edilecek makul bir süre için, Tarım Anlaşmasının 9.4. Maddesi hükümleri kapsamındaki özel ve lehte muamelelerden yararlanmaya devam edeceklerdir.
24.Üyeler, ihracat kredi kuralları, ihracat kredi garantileri ya da sigorta programlarına ilişkin üzerinde uzlaşılacak disiplinlerin, Reform Programının En Azgelişmiş ve Net Gıda İthalatçısı Gelişme Yolundaki Ülkeler Üzerindeki Olası Negatif Etkilerine İlişkin Önlemler Hakkındaki Karar’ın 4. paragrafında belirtildiği gibi, en azgelişmiş ve net gıda ithalatçısı gelişme yolundaki ülkeler lehine farklı muamele için uygun şartlar yaratacaklardır. Bu itibarla, 48. paragrafta belirtilen bütün yeni disiplinlerin denetim ve gözetimi için iyileştirilmiş yükümlülükler konusu kritik bir öneme sahip olacaktır. Bu kapsamda üzerinde uzlaşılacak hükümler, yukarıdaki 18. paragrafta yer alan yükümlülüklere sahip Üyelerce üstlenilen taahhütlere zarar vermemelidir.
25.Yurtiçi tüketici fiyat istikrarını korumak ve gıda güvencesini garanti etmek bakımından özel bir ayrıcalığa sahip bulunan gelişme yolundaki Üye ülkelerde ticari devlet teşekküllerinin tekel konumunu sürdürmeleri için özel bir dikkat gösterilecektir.
Özel Koşullar
26.Gıda yardımıyla yeterince korunmanın olamadığı istisnai koşullarda, ticari ihracat kredileri yada uluslararası tercihli finansal imkanlar, gelişme yolundaki ülkelere yönelik ad hoc geçici finansal düzenlemeler, Üyeler tarafından kabul edilebilir. Varılacak mutabakat yukarıdaki 18. paragrafta yer alan yükümlülüklere sahip Üyelerce üstlenilen taahhütlere zarar vermemeli ve oluşturulacak kriterlere ve danışma usullerine dayanmalıdır.
PAZARA GİRİŞ
27.Doha Bakanlar Bildirgesi “pazara girişte esaslı iyileştirmeler” çağrısında bulunmuştur. Üyeler, ayrıca, gelişme yolundaki Üye ülkeler için özel ve lehte muamelenin müzakerelerdeki bütün unsurların bütünsel bir parçası olduğunu kabul etmişlerdir.
Tek Yaklaşım: Bantlı Bir Formül
28.Gelişmiş ve gelişme yolundaki Üye ülkeler için tek bir yaklaşımın benimsenmesi Doha kararlarının tüm amaçlarını karşılamasını teminen, tarife indirimleri, farklı tarife yapılarını dikkate alan bantlı bir formül aracılığıyla gerçekleştirilecektir.
29.böyle bir formülün, ticaretin büyük çapta genişlemesine yol açmasını teminen, aşağıdaki ilkeler gelecekteki müzakerelere rehberlik edecektir:
·Tarife indirimleri, bağlı oranlarından yapılacaktır. Geniş çaplı genel tarife indirimleri, müzakerelerin nihai bir sonucu olarak gerçekleştirilecektir.
·Her Üye (en azgelişmiş ülkeler dışında) buna bir katkı yapacaktır. Gelişme yolundaki Üye ülkelere yönelik uygulanabilir etkinlikteki özel ve lehte hükümler, bütün unsurların bütünsel bir parçası olacaktır.
·Tarife indirimlerindeki gelişmeler, hassas ürünlere esneklik gösterilerek yüksek tarifelerden daha fazla kesinti yapmak suretiyle gerçekleştirilecektir. Pazara girişte esaslı iyileştirmeler, tüm ürünlerdeki tarifeler açısından gerçekleştirilecektir.
30. Band sayısı, bantların ayırım eşikleri ve her bir bant için tarife indiriminin görüşmeler yoluyla belirlenmesine devam edilecektir. Hassas ürünlere özgü uygulama ile birlikte, bantlı formül içindeki tarife üst sınırının rolü ayrıca değerlendirilecektir.
Hassas Ürünler
Seçim
31. Üyeler, bantlı yaklaşımın bütün ürünleri kapsaması hedefini gözden uzak tutmadan, hassas ürünler için yapılan mevcut taahhütleri dikkate alarak, hassas olarak ele almak üzere, müzakere edilecek uygun bir sayıda tarife satırı belirleyebilir.
Uygulama
32. ‘Esaslı iyileştirme’ ilkesi her ürüne uygulanacaktır.
33. ‘Esaslı iyileştirme’, tarife kotası taahhütleri ile her bir ürüne uygulanan tarife indirimlerinin birleştirilmesiyle yapılacaktır. Bununla birlikte, müzakerelerdeki denge, nihai uzlaşı sonucu, ilgili ürünün hassaslığını yansıttığı takdirde sağlanmış olacaktır.
34. “En Çok Kayırılan Ülke”- tabanlı tarife kotasının genişletilme derecesi ve bütün bu ürünlere ilişkin her gerekli tarife indirimi, müzakerelerde belirlenecektir. Müzakerelerde oluşturulacak uyumlu ve eşit kriterler dikkate alınarak, tarife kotası genişletilmesi için bir temel oluşturulacaktır. Bantlı yaklaşımın bütün ürünleri kapsaması hedefini göz ardı etmemek amacıyla, En Çok Kayırılan Ülke”- tabanlı tarife kotası genişletilmesi, tarife formülünden sapılmamasına dikkat edilerek müzakere edilecek olan özel kurallar kapsamında sağlanacaktır.
Diğer Unsurlar
35. Dengeli nihai bir sonuca ulaşmak için gereken esnekliği sağlayacak diğer unsurlar şunlardır: Kota-içi tarife oranları indirilecek yada kaldırılacak, mevcut kotalar için, tarife kotası idaresinde uygulanabilir etkinlikte iyileştirmelere gidilecek, ve böylece Üyeler, özellikle de gelişme yolundaki Üye ülkeler, tarife kotaları kapsamında pazara giriş imkanlarından tam anlamıyla yararlanacaktır.
36.Tarife basamakları, üzerinde mutabık kalınacak bir formül çerçevesinde ele alınacaktır.
37.Tarifelerin basitleştirilmesi hususu hala müzakere konusudur.
38.Özel tarımsal koruma (SSG- Special Agricultural Safeguard) sorunu hala müzakere konusudur.
Özel ve Lehte Muamele
39.Kırsal kalkınma, gıda güvencesi ve/veya geçim güvencesine önem vererek, gelişme yolundaki ülkeler için özel ve lehte muameleler müzakerelerdeki bütün unsurların bir parçası olacaktır. Özel ve lehte muameleler kapsamında şu hususlar olacaktır; tarife indirimine yönelik formül oluşturma, hassas ürünlerin sayısı ve bunlara yönelik uygulamalar, tarife kotalarının genişletilmesi ve uygulama süresi.
40.Gelişme yolundaki Üye ülkelerden daha az tarife indirimi taahhüdü ya da tarife kotasını genişletme taahhüdü alınarak, özel ve lehte muamele oranlarına ulaşılacaktır.
41.Gelişme yolundaki Üye ülkeler, gıda güvencesi, geçim güvencesi ve kırsal kalkınma gereksinimleri göz önüne alınarak hazırlanan kriterlere göre, uygun sayıdaki ürünlerini, Özel Ürünler olarak belirleme esnekliğine sahip olacaktır. Bu ürünler daha fazla esneklikten yararlanma imkanına sahip olacaktır. Söz konusu ürünlere yönelik kriterler ve uygulamalar, müzakere safhasında daha ayrıntılı şekilde düzenlenecek ve gerek kriter, gerekse uygulama, özel ürünlerin gelişmek yolundaki ülkeler için taşıdığı öneme duyarlı olacaktır.
42.Gelişme yolundaki Üye ülkenin kullanımı için Özel Koruma Mekanizması (SSM- Special Safeguard Mechanism) kurulacaktır.
43.Tropikal tarımsal ürünlerin ticaretinin tümüyle serbestleştirilmesi ve üretimin, üretimi yasak olan narkotik bitkilerden özel öneme sahip ürünlere doğru farklılaştırılması için uzun dönemli taahhütlerin uygulanma süresi dolmuştur ve bu konu pazara giriş müzakerelerinde etkin şekilde ele alınacaktır.
44.Uzun dönemli tercihlerin önemi tümüyle kavranmıştır. Tercih erozyonu konusu ele alınacaktır. Konuyla ilgili daha ayrıntılı değerlendirmeler için 16. paragraf ve TN/AG/W/1/Rev1’in ilgili hükümleri referans olarak kullanılacaktır.
EN AZ GELİŞMİŞ ÜLKELER
45.Yukarıda sözü edilen özel ve lehte muamele imtiyazlarından tümüyle yararlanma hakkına sahip olan en az gelişmiş ülkelerden indirim taahhütleri istenmez. Gelişmiş ve gelişme yolundaki Üye ülkeler, bu nedenle, en az gelişmiş ülkeler menşeli ürünler için gümrüksüz ve kotasız pazara giriş sağlamalıdır.
46.Pamuk üzerine bütün ayaklar kapsamında yapılan çalışmalar, bu sektörün belirli en az gelişmiş Üye ülkeler için yaşamsal bir önemi bulunduğunu yansıtacaktır. Konu hakkında süratle başarılı sonuçlar almak üzere çalışacağız.
YAKIN GEÇMİŞTE KATILAN ÜYELER
47.DTÖ’ye yakın geçmişte katılan Üyelerin özel mülahazaları, özel esneklik imtiyazları yoluyla etkin şekilde belirtilecektir.
DENETİM VE GÖZETİM
48.Tarım Anlaşmasının 18. maddesi denetimi güçlendirici bir yaklaşımla değiştirilecektir; söz konusu yaklaşım, pazara giriş, iç destekler ve ihracat rekabeti konularındaki taahhütlere uygun olarak, zamanında ve tam bildirimleri içerir şekilde, tam şeffaflığı etkin olarak sağlayacak unsurlara sahiptir.
DİĞER HUSUSLAR
49.İlgi alanında olan fakat anlaşma sağlanamayan hususlar: sektörel inisiyatifler, farklı ihracat vergileri, GIs.
50.İhracat yasaklarına dair disiplinler ve Tarım Anlaşmasının 12. maddesindeki sınırlandırmalar güçlendirilecektir.