Dördüncü ve Daha Sonraki Günler

Çiftleştirme kutusu çerçeveleri ile gelen damızlık koloni larva ve yumurtalarından birkaçının ( 3-15 adet ) ana arı gözü olarak beslendiği görülür.

Bu ana arı gözleri kapanana kadar bakıcı kolonide tutulurlar. Bakıcı koloni bu    süre içinde beslenmeye devam edilir.

Ana Arı Üretmek Üzere Kullanılabilecek Larvalar

Ana Arı Gözleri Kapandıktan Sonra

Bakıcı koloniden alınan, kapalı ana gözlü çiftleştirme kutusu çerçevelerinden her birisi, bir çiftleştirme kutu bölmesine, üzerindeki arılarla konulur.

Bir çiftleştirme kutusu çerçevesinde  birden fazla ana arı gözü varsa fazlalar kesilerek başka çerçevelere monte edilirler ve bu fazlalarla da başkaca çiftleştirme kutuları yapılır.

Çiftleştirme kutusuna bakıcı koloniden 1500-2000 adet işçi arı doldurulur ve ağzı kapatılır.

Ağzı kapanan, kek bölmesi dolu, havalandırması açık ve içinde 1500-2000 işçi arı ve ana arı gözü bulunan çiftleştirme kutusu güneş almayan serin ve sessiz mümkünse karanlık bir yerde 3-4 gün tutulurlar.

Üçüncü veya dördüncü günü çiftleştirme kutusu arılıktaki yerine yerleştirilir, ağzı açılır ve havalandırması kapatılır.

Çiftleştirme kutusunun ağzını kapatma yerine kutu 5-8 km. uzaklığa taşınabilirse ağzı kapatılmadan burada tutulur ve 4-5 gün sonra geri arılığa getirilir.

Kapalı yerde tutulması halinde ana arı gözleri kutulara bu kapalı kalma süresinin sonunda da verilebilirler. Bu durumda kutular 3-4 gün önce yine arılarla doldurulup ana arı gözü olmadan kapalı yerde tutulurlar.

Besleyici Koloniden Alınan Ana Arı Yüksükleri

Çiftleştirme

Çiftleştirme kutularında doğan ana arılar 8-12 gün sonra normal olarak arılığın erkek arıları ile çiftleşirler ve yumurtlamaya başlarlar. Kutularda yine ana arının yumurtladığı işçi arı gözlerindeki larvaların kapanmasından sonra bu ana arılar ihtiyaç olan yerlerde kullanılabilirler veya satılabilirler.

Dünyaya Gelmekte Olan Ana Arı

Yeni Doğmuş Ana Arı

Ana Arı Üretimi İçin En Basit İşlem

Bal üretim işletmelerinde yeteri kadar damızlık koloni varsa, bakıcı koloni kullanmadan da ana arı üretilebilir.

Nektar ve Polen Gelişinin Olduğu Bir Zamanda

İki bölmeli çiftleştirme kutusunun 4  çerçevesi, mümkünse bu çerçeveler kabartılmış petekli olmalıdır,  normal bir çerçeveye monte edilerek  damızlık koloninin yavrulu çerçeveleri arasına yerleştirilir ve damızlık koloni beslenir.

Damızlık koloni de küçük çerçevelere yumurtlanan larvaların çoğunluğu kapalı hale gelince yaklaşık 8-10 gün sonra damızlık koloniden alınan küçük çerçeveler yavruları ve arıları ile birlikte çiftleştirme kutusuna yerleştirilir.

Çiftleştirme kutusunun uçuş deliği kapatılır, havalandırma ızgarası açılır ve kutu 3-4 gün serin sessiz, mümkünse karanlık bir yerde muhafaza edilir.   İmkan varsa çiftleştirme kutusu arılıktan 5- 10 km  uzağa götürülerek ağzı hemen açılır ve araziye yerleştirilir.

3 - 4 gün kapalı kalan çekirdek koloni son yumurtalardan kendisine ana arı gözleri yapar.

Çekirdek koloninin teşkil edilmesinden  14 - 15 gün sonra genç ana arılar gözlerden çıkarlar.  Bu  ana arılar  8-10 gün içinde çiftleşirler ve  çiftleştikten sonra 5 -7 gün içinde yumurtlamaya başlarlar.

Çiftleştirme

Çiftleştirme kutularında doğan ana arılar 8-12 gün sonra normal olarak arılığın erkek arıları ile çiftleşirler ve yumurtlamaya başlarlar. Kutularda genç ana arının yumurtladığı işçi arı gözlerindeki larvaların kapanmasından sonra bu ana arılar ihtiyaç olan yerlerde kullanılabilirler veya satılabilirler.

Müstakil Ana Arı Üretim İşletmesi

Ana arı üretiminde eğitim görmüş veya böyle bir işletmede en az bir yıl çalışmış kişilerin kurabilecekleri profesyonel ana arı üretim işletmeleridir.

Bu tür işletmelerde bütün faaliyetler ana arı üretimi için gösterilir, bal üretimi vs. gibi üretimler düşünülemez.

İşletme kurulmadan önce karar verilecek husus, işletme büyüklüğünün ne olacağıdır.

İşletme büyüklüğünün tayininde göz önünde bulundurulacak en önemli faktörler;

Teknik iş gücü,

Sermaye,

Pazarlama   olarak gösterilebilir.

Teknik iş gücü:

Yirmi yıllık deneyimler göstermiştir ki, kendi kendine yeterli ekonomik büyüklükte bir işletmenin bugünkü ana arı fiyatları ile yaşayabilmesi ve devamlılığını sürdürebilmesi yetişkin bir teknik elemanla mümkün olabilmektedir.

Böyle bir eleman temel arıcılık bilgileri varsa ana arı üretim tekniğini de 4 - 5 ay gibi bir sürede öğrenebilmektedir. Şüphesiz ki bu süre aktif ana arı üretim sezonu olmalıdır.

Temel arıcılık bilgisi ve deneyimi olan kişilere en az dört aylık periyotta ana arı üretimi eğitimi vermek, ancak sistemli bir eğitim programı ile mümkündür. Bu dört aylık süre içinde kişilere yarım günde teorik olarak yapılacak işler anlatılır, yarım günde de fiili olarak üretime harcanarak üretimin hem teorisi hem de pratiği verilebilir.

Eğitilecek kişilerin arıcılık pratikleri ve bilgileri yoksa bu eğitimin altı aydan az olmaması gerekir.

Sistemli eğitim alma imkanı olmayan kişilerin ise ana arı üretimini öğrenmek için ana arı üreten bir işletmede en az bir sezon 7 - 8 ay fiilen çalışması ve üretimin içinde olması gerekir.

Yukarıdaki imkanlardan hiç birisinin mümkün olmadığı hallerde bal üretim işletmelerinde küçük çapta ana arı üretimine başlanarak ana arı üretimi öğrenilebilir. Ancak bu yolla ana arı üretimini öğrenen kişiler için yapılacak tavsiye; işi en başında küçük tutarak her yıl büyütmeleri ve kendinden emin olduktan sonra ticari ana arı üretim işletmesi kurmaya geçmeleridir.

Ana Arı Üretim Bölgesinin Seçilmesi

Başarılı arıcılık yapabilmek için yörenin seçimi ne kadar önemli ise başarılı ana arı üretimi içinde yöre seçimi o kadar önemlidir.

Bal üretim işletmelerinde floranın olmadığı veya azaldığı zamanlar koloniler başka yörelere taşınarak durum telafi edilebilir. Ancak ana arı üretim işletmelerinde bunu yapmak zordur. Bundan dolayı ana arı üretilecek bölgenin iyi ve isabetli seçilmesi gerekir.

İşletme bölgesinin mümkün olduğu kadar aşağıdaki şartları taşıması gerekir, bu şartların hepsini taşıyan işletme bölgesi en ideal ana arı yetiştirme bölgesidir.

Çevrede erken ilkbahardan geç sonbahara kadar her zaman devamlı nektar ve polen kaynakları olmalıdır. Böylece aşırı beslemeye gerek olmadan üretim sürdürülebilir. Arılıktaki her türlü işlem rahatlıkla yapılabilir, koloniler sakin olurlar, yağmacılık az olur, ana arıların yumurtlama tempoları yavaş fakat sürekli olur bu da ana üretimi için ideal durumdur.

Çevrenin ağaçlık, ormanlık ve engebeli olması gerekir. Bilhassa ana arı çiftleştirme bölgesi yönünden ve ana arıların çiftleştirme kutularını kolayca bulabilmeleri için engebeli alan çok faydalıdır. 

Arılığın sakin bir yerde olması ana yol kenarları ve meskun alan içinde olmaması gerekir.

Çevrede duman ve kirli hava çıkaran fabrika ve işyeri olmamalıdır.

Arılık ve çevresi hakim rüzgarlara açık olmamalıdır.

Arılık mümkün olduğunca güney marazda, güneşi erken alan yerlerde olmalıdır.

Arılıkta elektrik, su gibi imkanlar olmalıdır.

Arılık mutlaka ağaçlı yolu olan sel riski olmayan yere kurulmalıdır.

Yüksek gerilim hatları altlarına da kesinlikle arılık kurulmamalıdır.

Üretilecek Irkın Seçimi ve Ana Damızlık Temini

Üretilecek ırkın seçimi:

Yabancı ırklar

Kafkas´ın dışındaki Karniol ve İtalya´nın geniş çapta adaptasyon denemeleri olmamakla birlikte güneyde, sahillerde kışlayacak arılıklar için İtalyan; soğuk bölgelerde kışlayacak arılıklar için Karniol ana arıları üretilmelidir.

Hibrid ana üretimleri konusuna önceki bölümlerde yer verilmiştir.

Suni tohumlanmış damızlığın elde edilmesi:

Üretimin en önemli unsurunu bu damızlıklar oluşturmaktadır. Çalışılacak ırk ister yabancı ister yerli olsun, önemli olan o ırkın; seleksiyonu yapılmış, saf ve ırkın özelliklerini tam olarak taşıyan ana damızlıklarının elde edilebilmesidir. Bu ana damızlıkların suni tohumlama ile döllenmiş olmaları gerekir.

Sertifikalı  damızlık  saf  ırk ana arılar :

Sertifikalı saf ırk ana arılar damızlıkçı işletmelerden alınabilir. Gerek Kafkas gerekse Batı Karadeniz arısının selekte edilmiş kolonilerinden üretilmiş ana arılar, aynı ırkın bilinen kolonilerinin erkekleri ile suni döllenmiş, markalı, ana ve baba kolonileri belli ana arılardır.

Karniol ve İtalyan damızlıklarda tecritli alanlarda çiftleştirilmekte veya suni döllenmektedirler.

Arıcılık İşletmesi

Test edilmiş ana arılar :

Damızlıkçı işletmeler, suni tohumladığı ana arıları yumurtlayıp, larva kapatana kadar ve kızları doğana kadar çiftleştirme kutularında tutmakta ve ana arılanın kızları olan işçileri test ettikten sonra damızlık olarak vermektedir. Suni tohumlanan bir kısım ana arılarda, çiftleştirme kutularının teke indirilmiş hallerinde koloni yaşamına geçirilmekte ve biyolojik faaliyetleri test edilmektedir.

Bu ana arıların yumurtlama, yavru kapama…gibi ırkının özelliklerini taşıyıp taşımadıkları kontrol edilmektedir. Diğer yandan ana arıların işçi kızları yine renk, davranış yönünden gözlenerek ırkın özelliklerini taşıdıkları belirlenmektedir.

Ana Damızlık Üretim İşletmesi´nde bütün bu yönlerden incelenmiş ve kayıtları tutulmuş ana arılar damızlık olarak ana üreticilerinin hizmetine verilmektedir.

Yumurtlayan Ana Arı

Sürekli Üretim Organizasyonu

Yukarda basitçe anlatılan iş düzeninin bir ana arı üretim işletmesinde sürekli üretim için planlanması:

Planlamanın ana unsuru günde ne kadar ana arı üreteceğimizdir. Uzun yıllar çalışan ana arı üretim işletmelerindeki tecrübeler göstermiştir ki normal mevsimlerde günde 20 adet çiftleşmiş ana üretebilmek için aşağıdaki düzeni kurmak gerekir.

4   adet damızlık koloni     4 yedek

3   adet başlatma kolonisi   3 yedek

6   adet besleyici koloni      6 yedek

10 adet  takviye  kolonisi

70 - 80        adet çiftleştirme kutularına çekirdek  koloni yapma kolonisi

90 - 100      adet toplam koloni ( ortalama 10 çerçeve )

900 - 1000  adet çiftleştirme kutusu  veya bunun yarısı kadar iki bölmeli kutu

20 - 40        adet erkek arı kolonisi.

Bir ana arının satışa kadar çiftleştirme kutusunu en az bir ay süreli işgal etmesi ve satıştaki  gecikmeler hesaba katıldığında, dört ay sürecek üretim sezonu boyunca bir çiftleştirme kutusundan ortalama üç adet çiftleşmiş ana alınabilmektedir.

Ana Arı Üretiminde Larva  Transferi Programı

 

Şekil 1             İşçi Arı Başkalaşım Diyagramı