Katılım Öncesi Yardım Aracı

Avrupa Birliği (AB), aday ülkelere uyum sürecinde ortaya çıkacak teknik ve finansal zorlukların üstesinden gelebilemeleri için çeşitli destek araçları ve programları ile yardımda bulunmaktadır. Bu yardımlardan Bakanlığımız özellikle veterinerlik, bitki sağlığı, su ürünleri, gıda güvenilirliği, organik tarım, kırsal kalkınma, istatistik, arazi parsel tanımlama sistemi gibi konularda gerçekleştirdiği projelerle yararlanmıştır. Bakanlığımızın 2002-2014 döneminde mali işbirliği kapsamında yararlandığı kaynağa ilişkin veriler Tablo 1'de gösterilmiştir.

 

Tablo 1: TR-AB Mali İşbirliği kapsamında Bakanlığımızın gerçekleştirdiği ve devam etmekte olan projelerin sayısı ve bütçeleri *

                                         AB Projeleri                               Bütçe  (€)  
TÜRÜDÖNEMİDURUMUSAYISIAB KATKISITR KATKISITOPLAM
MEDA programı2002Tamamlandı110.123.0004.016.00014.139.000
Türkiye için Mali Yardım2002-2006Tamamlandı17126.360.91534.857.805161.218.720

IPA I 

2007-2013
Tamamlandı747.191.40011.253.75058.445.150
Devam eden1190.555.78216.724.903107.280.685
Toplam18137.747.18227.978.653165.725.835
IPA II2014Programlama32.990.376996.7923.987.168

SEI/ESEI 

2006-2014
Tamamlandı132.079.899147.7722.227.758
Devam eden108.336.3323.659.70011.416.032
Toplam2310.416.2313.807.47213.643.790

TOPLAM 

2002-2014
Tamamlanan38185.755.21450.275.327236.030.628
Devam eden24101.882.49021.381.395122.683.885
Genel Toplam62287.637.70471.656.722358.714.513

*Proje bütçeleri proje fişlerinde yer alan değerlerdir.

 

Bakanlığımızca 2002-2014 döneminde AB katkısı yaklaşık 185,8 Milyon Avro olan, toplam bütçesi yaklaşık 236,0 Milyon Avro 38 adet proje tamamlanmıştır. Toplam bütçesi 122,7 Milyon Avro olan 24 projenin başvuru ve uygulanma aşamaları halen devam etmektedir. ​


IPA II DÖNEMİ (2014-2020)

AB'nin aday ve potansiyel aday ülkeler için oluşturduğu Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA)'nın 2007-2013 yıllarını kapsayan ilk döneminin bitmesinin ardından, IPA'nın 2014-2020 yıllarını kapsayan ikinci dönemi 2014 yılında başlamıştır. IPA II döneminin hukuksal çerçevesini belirleyen AB tüzükleri yürürlüğe girmiştir. Bunlar;

 

  • IPA II dahil olmak üzere, toplam altı farklı yardım aracı için ortak kuralların düzenlendiği Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin AB'nin dış yardımlarının finansmanına ilişkin genel kural ve prosedürlerin belirlendiği 11 Mart 2014 tarih ve 236/2014 sayılı Tüzük,
  • Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 2014-2020 dönemi Katılım Öncesi Yardım Aracını (IPA II) oluşturan 11 Mart 2014 tarih ve 231/2014 sayılı Tüzük,
  • Komisyon'un 231/2014 sayılı Tüzüğe bağlı uygulama hükümlerinin belirlendiği 02 Mayıs 2014 tarih ve 447/2014 sayılı Uygulama Tüzüğü'dür.

     

    236/2014 sayılı Tüzükte, IPA II'nin amacı, yararlanıcı ülkelerin AB üyelik perspektifi çerçevesinde, AB kural, standart, politika ve uygulamalarına uyum sağlaması için politik, kurumsal, yasal, idari, sosyal ve ekonomik reformlarının desteklenmesi ve söz konusu yararlanıcı ülkelerde istikrar, güvenlik ve refaha katkı sağlamak olarak belirtilmektedir. 

     

    231/2014 sayılı Tüzükte, IPA II döneminde tüm politika alanlarında Komisyona gereken desteği sağlamak üzere IPA II Komitesi kurulacağı belirtilmektedir. IPA II programlamasında temel olarak Ülke Strateji Belgelerinin ve bu belgelerdeki önceliklendirmenin esas alınacağı belirtilmektedir. 

     

    IPA II döneminde uygulama metodunun doğrudan (direct), dolaylı (indirect/ IPA I döneminde uygulanan DIS ve EDIS yöntemlerinin aynısı) ve ortak (shared) yönetim şeklinde olacağı belirtilmektedir. 

     

    447/2014 sayılı Uygulama Tüzüğünde, IPA I döneminin yararlanıcı ülkelerde oluşturulan yönetim otoriteleri (NIPAC, NAO, operating structures), IPA II döneminde de yönetim, kontrol, destek, süpervizörlük, izleme, değerlendirme, raporlama ve iç denetim görevlerine devam edecektir. Ayrıca, dolaylı yardımlardan yararlanan ülkelerin değerlendirme faaliyetlerini içeren değerlendirme planı sunmaları beklenmektedir.

     

    IPA I döneminde geçerli olan bileşen yapısı terk edilmiş olup politika alanları ve tematik öncelikler oluşturulmuştur. Bu kapsamda Bakanlığımızın IPA II döneminde iki farklı politika alanında çalışmalar yürütmesi öngörülmektedir; bunlar
  • Birliğe üyeliğe yönelik reform hazırlıkları ve bununla ilgili kurumsal kapasite geliştirme politika alanı;
  • Tarım ve kırsal kalkınma politika alanı.

Tematik önceliklerden ise Bakanlığımızı doğrudan ilgilendiren iki başlık bulunmaktadır;

  • Gıda arzının güvenliği ve güvenilirliğine katkı sağlanması ve kırsal alanların canlı tutularak çeşitli ve uygulanabilir tarım sistemlerinin sürdürülmesine katkı sağlanması;
  • Tarımsal gıda sektörünün rekabet baskısı ve piyasa faktörleri ile mücadele etme yeteneğinin arttırılması ve ekonomik, sosyal ve çevresel hedefleri gözeten dengeli bir bölgesel kırsal alan kalkınması amacı takip edilirken, Birlik kural ve standartlarına tedrici olarak uyum gösterme.

 

IPA II kapsamında 2014-2020 arası ülkelerin İndikatif Ülke Strateji Belgelerinde ve İndikatif Çok Ülkeli Strateji Belgesinde yer alan toplam IPA fonu 11.150,1 Milyon Avro'dur. IPA II (2014-2020) fonlarının ülkelere dağılımı ve tarıma ayrılan fonlar Tablo 2'de gösterilmiştir. Tablo 2 incelendiğinde IPA II fonlarından en büyük payı yaklaşık 4,5 milyar Avro ile ülkemizin aldığı görülmektedir.

 

Tablo 2: IPA II (2014-2020) fonlarının ülkelere dağılımı ve tarıma ayrılan fon miktarları

 

Ülkeler

Tarım ve kırsal Kalkın maya ayrılan IPA Fonu

(Milyon Avro)

Toplam IPA Fonu içerisinde Tarım v e Kırsal Kalkınmaya ayrılan pay (%)

 Toplam IPA Fonu

(Milyon Avro)

Arnavutluk92,014,2649,4
Makedonya106,316,0664,2
Kosova79,712,3645,5
Karadağ52,419,4270,5
Sırbistan210,013,91.508,0
Çok Ülkeli Programlar--2.958,6
Türkiye912,220,54.453,9
Toplam1.452,614,211.150,1


''