Risk Değerlendirme Hizmetleri

Bilimsel Komite ve Komisyonlar

          ​Bilimsel Komite ve Komisyonlar

 
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 26 ncı maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda hazırlanan  “Risk Değerlendirme Komite ve Komisyonların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” 24.12.2011 tarih ve 28152 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

 
       Bilimsel Komisyonlar:
       Yönetmelik gereğince Bilimsel Komisyonların üyeleri/üyelerinin:
  • ​Açık çağrı ile toplanan adaylar arasından seçilir,
  • En az 9 üyeden oluşur,
  • Görev süreleri 3 yıldır,
  • Bakanlık Makamınca uygun görülmesi halinde, görev süreleri en fazla 2 dönem daha uzatılabilmektedir.  


    Bilimsel Komisyonların görevleri şunları içerir:

  • ​Bakanlığın talebi üzerine veya kendi inisiyatifleri ile görev alanlarına giren konularda risk değerlendirmesi yapmak,
  • Gıda ve yem güvenilirliğini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen konularda Bakanlığın çalışmalarını desteklemek ya da kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla tavsiye niteliğinde bilimsel görüş oluşturmak.
          Bilimsel Komite:
          Yönetmelik gereğince Bilimsel Komite;
  • Bilimsel Komisyonların başkanlarından ve açık çağrı ile toplanan adaylar arasından seçilen 6 bağımsız bilim insanından oluşur,
  • Görev süresi 3 yıldır,
  • Bakanlık Makamınca uygun görülmesi halinde, görev süreleri en fazla 2 dönem daha uzatılabilmektedir.
           Bilimsel Komitenin görevleri şunları içerir:
  • ​Bilimsel görüşlerin oluşturulması aşamasında, özellikle çalışma sisteminin belirlenmesi ve çalışma metotlarının uyumlaştırılması gibi konularda tutarlılığın sağlanması amacıyla Bilimsel Komisyonlar arasındaki genel koordinasyonu sağlamak,
  • Gıda ve yem güvenilirliğini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen konulardan tek başına hiçbir Bilimsel Komisyonun görev alanına girmeyen konularda ve birden fazla Bilimsel Komisyonun görev alanına giren çoklu-sektörel konularda Bakanlığın çalışmalarını desteklemek ya da kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla tavsiye niteliğinde bilimsel görüş oluşturmak.

 
Faaliyette Olan Komisyonlar
  1. Gıda Olarak Kullanılabilecek Bitkiler Komisyonu, takviye edici gıdalar ile gıda veya gıda bileşeni olarak kullanılmak istenen bitkilerin insan tüketimine uygunluklarına ilişkin değerlendirmeyi yapmak üzere; 9 komisyon üyesiyle 07.08.2012 tarih ve 2058 sayılı Makam Olur’u ile kurulmuştur. I. Dönem Çalışmalarını 07 Ağustos 2012-07 Ağustos 2015 tarihleri arasında gerçekleştirmiştir.II. Dönem Gıda Olarak Kullanılabilecek Bitkiler Komisyonu 27.10.2015 tarih ve 1887 sayılı Olur ile görevine başlamış olup, komisyonun 11 üyesi bulunmaktadır.
  2. Bulaşanlar Komisyonu, bulaşanların (mikotoksinler, ağır metaller, dioksinler, vb.) insan sağlığı ile ilgili riskleri ile gıdalarda ve yemlerde bulunabilecek maksimum limitlerini bilimsel çerçevede değerlendirerek bilimsel görüş oluşturmak, gerekli hallerde mevzuat çalışmaları için tavsiyelerde bulunmak üzere; 08 Şubat 2013 tarih ve 444 sayılı Makam Olur’u ile kurularak görevine başlayan komisyonun 11 üyesi bulunmaktadır.
  3. Yem Komisyonu, yem katkı maddelerinin onaylanması sürecinde bilimsel risk değerlendirme yapmak ve yeme ilişkin diğer konularda bilimsel görüş oluşturmak üzere; 25 Kasım 2015 tarih ve 2123 sayılı Makam Olur’u ile kurulan komisyonun 9 üyesi bulunmaktadır.​
    Faaliyete Geçmesi Planlanan Komisyonlar:
  4. Biyolojik Tehlikeler Komisyonu
  5. Bitki Sağlığı Komisyonu
  6. Belirli Gıda Bileşenleri, Beyanlar ve Yeni Gıdalar Komisyonu
  7. Gıda Katkı Maddeleri, Aromalar ve İşlem Yardımcıları Komisyonu
  8. Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Komisyonu
  9. Hayvan Sağlığı ve Refahı Komisyonu

 

Etkinlikler


Bakanlığımız ve FAO işbirliği ile Kimyasal, Mikrobiyolojik ve Beslenme Yönünden Değerlendirme ve Maruziyetin Belirlenmesi Çalıştayı Gerçekeştirildi.
Bakanlığımız önderliğinde iç ve dış paydaşlarımızdan Sağlık Bakanlığı, İstatistik Kurumu, Üniversitelerin ilgili bölümleri, Veteriner Enstitülerimiz, Kontrol Laboratuvarlarımız ve Gıda Kontrol Genel Müdürlüğünün ilgili Daire Başkanlıklarının katılımı ile 2-4 Aralık 2014 tarihleri arasında Uluslararası Tarımsal Eğitim Merkezinde bir çalıştay gerçekleştirilmiştir. Bakanlığımız ve FAO işbirliği ile yürütülen “Gıda Tarım Hayvancılık Bakanlığı Risk Analizi Kapasitesinin Geliştirilmesi” projesi çerçevesinde düzenlenen 3cü çalıştayda Kimyasal, Mikrobiyolojik ve Beslenme yönünden risk değerlendirmesi ve maruziyet belirlenmesine   ilişkin olarak  FAO danışmanlarından  Mr. Dr.Jean Charles Leblanc (Fransa) ve Dublin Üniversitesinden Prof.Dr. Mr. Francis Butler (İrlanda) uluslararası ölçekte bilgilendirmelerde bulunmuştur. Ayrıca Mikrobiyolojik risk değerlendirme  ve beslenme açısından risk değerlendirme ile marurizyet hesaplamalarına dair vaka çalışmaları çalıştay esnasında oluşturulan gruplarca yürütülerek eğitimde alınan bilgiler pekiştirilmiştir. Toksikolog, tıp doktoru, veteriner hekim, gıda mühendisi, biyolog, diyetisyen gibi birçok farklı branşı temsil eden katılımcılar halk sağlığı ve uluslararası ticaret için önemli olan “bilimsel verilerin oluşturulması”  ve “risk yönetiminde bilime dayalı karar verme mekanizmaları”na ilişkin kapsamlı bilgiler edinmiş olup, bu bilgileri çalışma alanlarında bireysel olarak uygulamaları beklenmektedir. 
Bakanlığımız ve FAO işbirliği ile yürütülen projenin son bileşeni olan çalıştay Macaristan’da bulunan bölge ofisi tarafından takip edilerek web sayfalarında haber niteliği taşıyan aktivite olarak yayınlanmıştır. İlgili habere http://www.fao.org/europe/regional-home/93news/en/  bağlantısından ulaşılmaktadır. 


          


Bakanlığımız ve FAO işbirliği ile yürütülen " Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Gıda Güvenilirliğinde Risk Analizi Kapasitesinin Geliştirilmesi " Projesi  çerçevesinde  18-19 Eylül 2014 tarihlerinde "Risk Analizi Bileşenleri ve Risk Yönetiminin Rolü" , 20-21 Eylül 2014 tarihlerinde ise "Risk Analizi Bileşenleri,Risk Yönetiminin ve Risk İletişiminin Rolü" Çalıştayı düzenlenmiştir.

Çalıştayda Bakanlığımızın Gıda Güvenilirliğine ilişkin hizmetleri  yürüten bütün birimlerde görev yapan teknik uzmanlar ve risk iletişiminde paydaş olan taraflar ile dış paydaşlarımızdan Sağlık Bakanlığı katılım sağlamıştır. Çalıştayda risk analizinin bileşenleri ve özellikle risk yöneticisi olan ekiplerin risk değerlendirmeyi ulusal ve uluslararası platformlarda nasıl kullanacakları üzerinde durulmuş, interaktif çalışmalar ile verilen eğitim desteklenmiştir. Ayrıca söz konusu çalıştayda Codex Alimentarius Komisyonu ve AB perspektifi ile ilgili açıklamalarda  bulunulmuş bu yapıların risk analizi sistemini nasıl uyguladığına dair bilgilendirme yapılmıştır. Çalıştayda eğitimci olarak Hollanda Risk Değerlendirme Biriminden Mr. Rob Theelen yer almış ayrıca FAO Bölge Ofisinden Mrs. Eleonora Dupouy Codex Alimentarius çalışmaları hakkında bilgiler paylaşmıştır.        

Etkinlik resimleri için tıklayınız​.




Risk İletişimi

Bilimsel Görüşler

Zehirli Bitki Listesi

Bitki Listesi

Uzman Veri Tabanı

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 26 ncı maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda hazırlanan  “Risk Değerlendirme Komite ve Komisyonların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” 24.12.2011 tarih ve 28152 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Yönetmelik uyarınca Genel Müdürlük bünyesinde gıda ve yem güvenilirliğini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen konularda yapılacak olan risk değerlendirme çalışmalarına bilimsel ve teknik uzman desteği sağlamak amacı ile uzmanların uzmanlık alanlarını ve iletişim bilgilerini içeren verilerin yer aldığı Uzman Veri Tabanı oluşturulmaktadır.
Yönetmelik gereğince Uzman Veri Tabanı:
- Araştırma kurumlarından, araştırma enstitülerinden, üniversitelerin konu ile ilgili fakültelerinden uzmanlar ile gerektiğinde konu ile ilgili bilimsel ve teknik yeterliliğe sahip diğer uzman kişilerden oluşur,
- Açık çağrı ile toplanan adaylar arasından seçilir,
- Başvurusu için yayımlanan açık çağrı tüm yıl boyunca aktif olup her zaman başvuru yapılabilir, yapılan başvurular güncellenebilir,
- Başvuru Uzman Veri Tabanı Başvuru​​” adresinden yapılabilir.

Risk Değerlendirme Terminolojisi

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun getirdiği en önemli yeniliklerden biri şudur:
- Gıda ve yem zinciri ile ilgili işlemlerde, insan sağlığı ve yaşamının en yüksek düzeyde korunması genel hedefini başarmak için risk analizine dayanılması zorunludur. Risk analizi üç adet ayrı, ancak birbirine bağlı üç bileşenden oluşur: risk değerlendirmesi, risk yönetimi ve risk iletişimi.
Risk tanımını oluşturan/kullanan Kurumların görev kapsamlarına bağlı olarak “risk” ve ilgili tanımlarda bazı farklılıklar olsa da ülkemizde (5996 sayılı Kanun) ve dünya genelinde gıda zincirinde fikir birliğine varılan tanımlar aşağıdadır:
Tehlike: Sağlık bakımından olumsuz etki yaratma potansiyeli bulunan, gıda ve yemdeki biyolojik, kimyasal veya fiziksel etmenler ile gıda ve yemin durumudur. (5996 sayılı Kanun)
Risk: Sağlık üzerinde olumsuz etki yaratma ihtimali bulunan tehlike ile şiddeti arasındaki fonksiyonel ilişkidir. (5996 sayılı Kanun)
Risk analizi: Risk değerlendirmesi, risk yönetimi ve risk iletişimi olarak birbirleriyle bağlantılı üç bileşenden oluşan süreçtir. (5996 sayılı Kanun)
Risk yönetimi: Risk değerlendirmesi ve yasal faktörler göz önünde tutularak ilgili taraflarla istişare ile uygun olabilecek kontrol önlemlerine ilişkin alternatiflerin değerlendirilmesi, tercih edilmesi ve uygulanması sürecidir. (5996 sayılı Kanun)
Risk değerlendirmesi: Bilimsel olarak tehlikenin tanımlanması, tehlikenin karakterize edilmesi, maruziyet değerlendirilmesi ve risk karakterizasyonunu kapsayan süreçtir. (5996 sayılı Kanun)
Tehlikenin tanımlanması: Bir gıdada veya gıda grubunda bulunabilecek ve olumsuz sağlık etkisi yaratabilecek biyolojik, kimyasal veya fiziksel etmenlerin tanımlanmasıdır. (Kodeks Alimentarus Komisyonu)
Tehlikenin karakterizasyonu: Gıdalarda bulunabilecek biyolojik, kimyasal ve/veya fiziksel etmenlerle ilişkili olumsuz sağlık etkilerinin kalitatif ve/veya kantitatif değerlendirilmesidir. Kimyasal etmenler için mutlaka; biyolojik ve fiziksel etmenler için ise yeterli veri bulunuyorsa doz-cevap değerlendirilmesi de yapılmalıdır. (Kodeks Alimentarus Komisyonu)
Maruziyet değerlendirmesi: Biyolojik, kimyasal ve/veya fiziksel etmenlerin gıda yoluyla ve eğer ilgisi varsa diğer yollarla vücuda olası alınmasının kalitatif ve/veya kantitatif değerlendirmesidir. (Kodeks Alimentarus Komisyonu)
Risk karakterizasyonu: Belli bir popülasyonda görülen veya görülme potansiyeli olan olumsuz sağlık etkisinin oluşma olasılığının ve şiddetinin tehlikenin tanımlanması, tehlikenin karakterizasyonu ve maruziyet değerlendirmesine dayanarak kalitatif ve/veya kantitatif değerlendirmesidir. (Kodeks Alimentarus Komisyonu)  
Risk iletişimi: Risk analizi sürecinde risk değerlendiricileri, risk yöneticileri ve diğer ilgili tarafların, tehlike, risk, riskle ilgili faktörler ve riskin algılanmasına ilişkin bilgi ve görüşler ile risk değerlendirmesi bulguları ve risk yönetimi kararlarının açıklamalarını da kapsayan bilgi ve düşüncelerin paylaşımıdır. (5996 sayılı Kanun)


''